Onderhoud kleine landschapselementen ruilverkaveling

Knotboom aan de Kleine Aa

Opstart kwaliteitsvol landschapsbeheer in intensief landbouwgebied – Essen/Kalmthout

Langs de waterloop de Kleine Aa en in de velden van de ruilverkaveling van Nieuwmoer in Essen en Kalmthout sieren 65 kleine landschapselementen zoals houtkanten, houtwallen, knotboomrijen en kleine bosjes het landschap. De laatste jaren ondervonden landbouwers hier vaker en vaker problemen met de KLE’s. Zwiepende takken beschadigden de spiegels van hun tractoren. Omgevallen bomen verhinderden hun werk. Deze ongemakken vormden de aanleiding voor de opmaak van een visie voor het beheer van deze kleine stukjes natuur in landbouwgebied. Die beheervisie is nu klaar.

Bij de oplevering van de ruilverkaveling in 1992 kwamen de KLE’s hier in eigendom van de gemeentes en provincie Antwerpen. Kavels ruilen is een praktijk die kwam overwaaien uit de Verenigde Staten in de naoorlogse periode. Landbouwers ruilden gronden om efficiënter te kunnen ondernemen. De stukjes natuur aan de perceelsgrenzen lieten ze om begrijpelijke redenen ongemoeid.

Wegwerken achterstallig beheer
Voor de natuur zijn kleine landschapselementen een zegen voor soorten zoals ijsvogel, patrijs, haas, wilde bijen en vlinders. De waterbeheerder hecht dan weer belang aan toegankelijkheid als het waterlopen wil ruimen. Voor de landbouwer is het belangrijk dat onderhoud op regelmatige basis gebeurt.
In samenwerking met studenten Agro- en Biotechnologie van Thomas More Hogeschool inventariseerde Regionaal Landschap de Voorkempen alle openbare landschapselementen in de ruilverkaveling. De vegetatie werd onderzocht op soortensamenstelling, exoten, conditie en structuur. De milieuraad van Essen en Kalmthout gaf aan in welke bosjes of struiken typische, waardevolle soorten voorkwamen zoals koningsvaren, zwartsprietdikkopje of steenuiltjes. Deze inventarisatie vormde de basis voor een kaart waarop landbouwers knelpunten markeerden. “Met de informatie gingen we in de winters van 2020 en 2021 aan de slag om overlastpunten weg te werken,” zegt Mathias Vanspringel. Voor deze werken kon het Regionaal Landschap beroep doen op steunmaatregelen voor plattelandsontwikkeling (LEADER).

Van hoogdringendheid naar een visie
“Na enkele jaren steken problemen opnieuw de kop op als je het hierbij laat. Een visie vraagt meer dan eenmalige onderhoudswerken. Landbouw, natuurwaarden beschermen en biodiversiteit gaan hand in hand met elkaar. Ze hebben elkaar nodig,licht Essens schepen Helmut Jaspers toe. Daarom werd een lokale coalitie opgericht met de gemeentebesturen van Essen en Kalmthout, de dienst integraal waterbeheer van de provincie Antwerpen, Boerenbond, Boerennatuur, de lokale bedrijfsgilde Essen en Regionaal Landschap de Voorkempen.

“Dit project voldoet aan de kenmerken van een goed plattelandsproject. Het ligt op het kruispunt van verschillende beleidsdomeinen, laat meerdere partners samenwerken en heeft een duurzaam effect. Daarom investeren Europa, Vlaanderen en de Provincie Antwerpen samen 21.775 euro in dit initiatief. De lokale partners dragen nog eens 11.725 bij. Dat brengt het totale budget op 33.500 euro,” vertelt gedeputeerde voor Plattelandsbeleid Kathleen Helsen.

Het partnerschap koos aan de hand van de inventarisatie voor het behoud van een zo groot mogelijke variatie aan landschapselementen. De ruilverkaveling telt enkele bomenrijen, elzensingels, knotbomenrijen, kleine bosjes, houtwallen en struwelenhoekjes. In elk element is variatie het sleutelwoord. Het beheer richt zich op het bekomen van verschil in soorten en leeftijd van de vegetatie. Dat is goed voor de biodiversiteit

Navolging?
De gemeenten Essen en Kalmthout en de provincie Antwerpen engageren zich om het beheerplan verder uit te voeren. “Dergelijk beheer is specialistenwerk,” licht Kalmthoutse schepen Sandra Hoppenbrouwers toe. “Een kostenefficiënt beheer, waar mogelijk in samenwerking met andere partners, geniet voor onze gemeente de voorkeur”. Regionaal Landschap de Voorkempen zal via haar werking rond het ‘loket onderhoud buitengebied’ de gemeente Essen en Kalmthout blijven ondersteunen bij de beheerwerken in de ruilverkaveling van Nieuwmoer en hoopt dat andere besturen deze ‘good practice’ zullen volgen.

foto: Regionaal Landschap Voorkempen

DEEL DIT ARTIKEL

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Recent Nieuws

Recente reacties

Wat te doen in de Polder?

Elke activiteit of evenement in onze polder kan je hier vinden. Weet je niet wat doen vandaag, morgen of volgende week? Kijk dan naar de kalender.

Magazine De Polder