STABROEK/EKEREN – In de Ettenhoven- en Muisbroekse polders, het laatste open landbouwgebied tussen Stabroek, Ekeren en de Antwerpse haven, hebben lokale landbouwers Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V) ontvangen voor een toelichtend bezoek aan verschillende landbouwgebieden. De ontmoeting kwam er op vraag van het polderbestuur Ettenhoven-Muisbroek en de Landbouwraad van Stabroek, die de minister een duidelijk beeld wilden geven van de uitdagingen waarmee het gebied geconfronteerd wordt.
De polders Ettenhoven-Muisbroek behoren tot de laatste polders op de rechterscheldeoever. Het is bovendien de laatste buffer t.o.v. de haven van Antwerpen. Van oudsher is dit zeer vruchtbaar landbouwgebied dankzij de kleilaag en vele grachten. Jammer genoeg ligt het gros van de polder intussen in havengebied waardoor de landbouwers in onze streek decennia geleden al zware offers brachten.
De nabijheid van de haven blijft echter bezorgdheden met zich meebrengen zoals (PFAS-)verontreiniging vanuit de industrie, de geplande leidingstraat, compensatiegebied voor industriële/infrastructurele projecten en de Nieuwe Rand. Bij deze laatste is de klimaatgordel tevens een ongerustheid waarbij de cumulatieve impact op de landbouw in deze polders onduidelijk is.
Onzekerheid over klimaatgordel en waterbeheer
Het project Nieuwe Rand bestaat uit twee luiken: nieuwe infrastructuur en de aanleg van een zogenoemde klimaatgordel rond Antwerpen. Die gordel moet een leefbare, klimaatrobuuste rand creëren, waarbij van landbouwers verwacht wordt dat zij inzetten op onder meer vernatten, infiltratie en koolstofopslag. Volgens het polderbestuur is er inmiddels een portfolio opgesteld met een dertigtal deelprojecten en een bijbehorende gebiedsvisie, die beide tot in de polder reiken.
Vooral de plannen rond vernatten veroorzaken ongerustheid. De landbouwers benadrukken dat waterbeheer een essentieel onderdeel is van het eeuwenoude polderlandschap, maar vrezen dat algemene waterpeilverhogingen zonder lokaal inzicht schadelijk kunnen uitpakken. “We willen werken mét water, niet tégen water,” klinkt het. Het polderbestuur geeft aan dat het tot op vandaag niet rechtstreeks geconsulteerd werd door het projectteam van de Nieuwe Rand, ondanks de mogelijke impact op hun bevoegdheden en op het agrarisch gebruik van de grond.
NX en verkeer: impact op landbouw onvoldoende in kaart
Daarnaast baart ook de verdere uitwerking van de NX – de controversiële verbindingsweg die er in de toekomst moet komen – de landbouwers zorgen. Nu de tracés concreter worden en de eerste verkeerseffecten voorgesteld zijn aan de werkbanken, vrezen ze dat Stabroek grote stukken open ruimte moet opofferen voor een verkeerswinst die mogelijk beperkt blijft.
Volgens de landbouwers wordt bovendien te weinig gekeken naar de cumulatieve impact van alle parallel lopende projecten. Zowel infrastructuurdossiers zoals NX en nieuwe fietsroutes als de klimaatgordel leggen beslag op landbouwgronden, maar worden volgens hen te veel apart benaderd. “Het totaalplaatje ontbreekt. De tol die de landbouwsector betaalt, wordt zo onvoldoende zichtbaar,” klinkt het.
Leidingstraat, PFAS en grondbeleid
Tijdens het bezoek kaartten de vertegenwoordigers ook andere dossiers aan. Zo blijft de geplande leidingstraat doorheen de polders voor onrust zorgen, net als mogelijke PFAS-vervuiling door industriële activiteiten in de haven. Daarnaast leeft de bezorgdheid over het aankoopbeleid van landbouwgronden door het Havenbedrijf, wat volgens de landbouwers de toekomst van gezinsbedrijven in het gedrang brengt.
De minister liet zich op het terrein informeren over de verschillende knelpunten. Voor de landbouwers was het vooral belangrijk om hun zorgen rechtstreeks toe te lichten. Ze hopen dat het bezoek leidt tot “betere afstemming, meer transparantie en volwaardige betrokkenheid” bij beslissingen die de toekomst van de polder bepalen.
“Belangrijk om naar elkaar te luisteren”
De rondleiding begon Olivier Van Look – Dijkgraaf polder Ettenhoven-Muisbroek – op het Schriek in Ekeren. Op het einde van de rondleiding werd de minister ontvangen op boerderij Gabriëls in de s’Hertogendijk. Daar kwamen verschillende landbouwers uit de polder samen om met Brouns in gesprek te gaan. “Helaas is er weinig samenspraak en wordt er weinig geluisterd naar ons over wat er beter kan. Dus bedankt om tot hier te komen en aandacht te schenken aan onze problematieken en niet zomaar over ons heen te walsen”, zei Frans Van Beeck, voorzitter van de landbouwraad van Stabroek.
“We hebben hier in de polder een heel diverse landbouw. Hier hebben we bijna alles en zijn we heel inventief. Als je dan mensen geen zekerheid kan geven, kan het fout lopen voor de toekomst. Daarom willen we graag dat jullie ons een richting en steun geven om die toekomst te verzekeren”, was zijn boodschap aan de minister.
Brouns benadrukt dat het voor hem belangrijk is om naar hier te komen. “Ik ben hier nu anderhalf uur geweest en zie welke grote uitdagingen er zijn, veel landbouwgebieden liggen ook vlak bij elkaar. Het is dan ook belangrijk om met jullie in gesprek te gaan, jullie moeten een volwaardige partner zijn aan tafel als het gaat over jullie toekomst. Er is veel onzekerheid, dus is het belangrijk dat we luisteren.”
En luisteren wil de minister dan ook doen. “Luisteren naar wat er speelt en leeft hier, om niet zomaar landbouwgrond weg te gommen.” ook rond PFAS geeft hij een duidelijk signaal dat er nog veel onzekerheden zijn.
Joppe De Hert
