François Lenaerts schrijft boek over verraad en ondergang van het verzet tijdens WOII in Putte-Grens en Zandvliet

mevrouw Maria-Rita Boyaert, dochter van de schrijver van ‘De Beul is dood’ met Francois Lenaerts

PUTTE/ZANDVLIET – Wereldoorlog II blijft een van de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis van de 20ste eeuw. Nauwelijks een gezin bleef tussen 1940 en 1945 volledig gespaard van verlies, verdriet of materiële schade. “De periode tussen 1940 en 1945 laat tot op de dag van vandaag een sterke indruk na”, zegt heemkundige François Lenaerts.

Auteur François Lenaerts

“Er is al veel over de oorlog gezegd en geschreven. In 2016 ben ik begonnen met het verzamelen en ordenen van een archief over het verzet in Putte en de gevolgen daarvan. Aanvankelijk was het mijn bedoeling om hierover een artikel te schrijven. Door allerlei onverwachte omstandigheden heeft het uiteindelijk tien jaar geduurd vooraleer het onderzoek volledig kon worden afgerond.” , aldus François. 

“In november 2025 ben ik alles beginnen te klasseren en ordenen, het boek is beginnen groeien. Het heeft dan nog wel 7 maanden geduurd voor het drukklaar was.  Onze slachtoffers mogen niet worden vergeten”, benadrukt Lenaerts. “Daarom heb ik deze studie gemaakt over wat zich hier, in onze eigen omgeving, tijdens die donkere jaren heeft afgespeeld. Het is belangrijk dat ook de lokale geschiedenis wordt vastgelegd en doorgegeven aan volgende generaties.”

de cover van het boek

Een groot probleem bij het onderzoek is het verdwijnen van de laatste ooggetuigen. De meeste getuigen van de gebeurtenissen zijn inmiddels overleden en namen hun herinneringen mee in het graf. Voor sommigen was het oorlogsleed bovendien zo ingrijpend dat er jarenlang nauwelijks over werd gesproken.
Toch kon François nog enkele getuigenissen van kinderen van verzetsstrijders noteren.
Op de boekvoorstelling was ook mevrouw Maria-Rita Boyaert, dochter van de schrijver van ‘De Beul is dood’ aanwezig.  De ouders van Maria-Rita, Gerard Boyart (°1902) en echtgenote Maria Van Lommel (°1909) boden in de oorlog onderdak aan pastoor Vincent Mercier (°1908) uit Putte-Kapellen. Maar op 19 januari 1944 werden zij in huis door de Sicherheitspolizei (Sipo) opgepakt, meer dan waarschijnlijk na verraad. De echtgenoten schreven hun wedervaren op met als resultaat een ‘kampenboek’ dat jaren in een kast lag. Het werd gelezen door schrijfster Kristien Hemmerechts die de tekst redigeerde, met een voor- en nawoord van dochter Maria-Rita. “Een bron van inspiratie voor mijn boek”, net als andere getuigenissen van nakomelingen of familieleden van o.a. de stam Swinnes, van Frans Hotag, van Gerard en Mariette Jacobs, die eveneens op de voorstelling aanwezig waren.  Bernadette Van Gompel kon er wegens haar gezondheid niet bij zijn.  

afstammelingen van de familie Jacobs met François Lenaerts

Verzet tegen de Duitsers
In Putte-Grens en Zandvliet kwamen ook mensen tijdens de oorlog in verzet tegen de Duitse bezetter. Ze hielpen onderduikers, boden steun aan geallieerde piloten en namen op verschillende manieren deel aan het verzet. Sommigen moesten hun moed en betrokkenheid met hun leven bekopen.  Wie werd opgepakt, riskeerde gevangenschap, foltering, deportatie of de dood. Lenaerts beperkt zich bewust tot het lokale verzet in Putte-Grens en Zandvliet. Het boek is opgebouwd uit vier delen en brengt aan de hand van documenten, getuigenissen en archiefmateriaal de gebeurtenissen en de gevolgen ervan in kaart

De aanwezigen konden het archief waaruit Lenaerts info haalde, inkijken

Een belangrijke plaats in het boek neemt de zaak rond de verborgen Amerikaanse piloot David Kramer in. Nadat zijn toestel door de Duitsers was neergeschoten, wist Kramer in onze streek terecht te komen, waar hij bij de hoeve van Jef Mous belandde. De Duitsers zetten onmiddellijk een zoekactie op, maar die leverde niets op. Landbouwer Zander Bril ontdekte de piloot in de schorren en bracht hem in veiligheid. Hij verborg Kramer in een ongebruikte hooi- en stroschuur aan de “Tweede Weg”. Zander Bril was een van de leden van de verzetsbeweging NKB, waarvan Gerard Jacobs de leider was.
Aan de verzetslieden wordt in het boek een afzonderlijk portret gewijd. Zo krijgen niet alleen hun namen, maar ook hun persoonlijke levensverhalen en hun rol in het verzet een blijvende plaats. Op die manier wil het boek voorkomen dat hun moed, inzet en lot in de vergetelheid raken.

Met zijn omvangrijke studie wil François Lenaerts niet alleen een stukje lokale oorlogsgeschiedenis reconstrueren, maar vooral de herinnering bewaren aan de mensen die in moeilijke omstandigheden keuzes maakten, risico’s namen en soms het hoogste offer brachten.

Op donderdag 20 augustus werd het boek in dienstencentrum ’t Ertbrandje te Putte voorgesteld. Het 112 pagina tellende boek is verkrijgbaar bij Heemkring Molengalm en kost 20 euro. Info: https://www.heemkringmolengalm.be – email: heemkringmolengalm@outlook.be of via François Lenaerts gsm. 0484 186 353.

Christ Van Bouwel (midden) zorgde met haar pentekeningen voor extra illustratie in het boek.