STABROEK – In de woning van kunstschilder Marten Melsen (Brussel 1870 – Stabroek 1947) werd onlangs een niet onbelangrijke kunstschat teruggevonden: een tiental originele, totaal onbekende tekeningen en etsen van de bekende naturalistische kunstschilder kwam deze zomer aan de oppervlakte tijdens het opruimen van de puinhoop die vandalen verleden jaar hadden veroorzaakt bij een serie inbraken in Stabroek.
Kinderkop en groep op kermis
Kunsthistorische verrassingen bestaan nog steeds. Melsen’s erfgenamen waren sinds meer dan twintig jaar overtuigd dat ze de volledige inboedel en alle aldaar aanwezige kunstwerken van Melsen die aanwezig waren in ‘t Vossevelt hadden geïnventariseerd. De huidige vondst komt dus als een grote verrassing in de woning, die kan worden beschouwd als de meest oorspronkelijke en authentieke kunstenaarswoning in België; Melsen woonde in ‘t Vossevelt van 1911 tot zijn overlijden in 1947. De gevonden tekeningen stellen sappige boerentronies voor, zo eigen aan de kunst van Marten Melsen.
ets lezende boer 1912
Specialisten beschouwden Melsen in zijn tijd als één van de meest oorspronkelijke en olijke Belgische schilders van de arbeidende mens. Hij werd regelmatig in dialoog gebracht met tijdsgenoten als Eugeen Laermans, Jakob Smits, Jules De Bruycker of Eugeen Van Mieghem. De heden teruggevonden tekeningen geven interessante informatie mits ze dienden als voorbereidende studie voor gekende olie- en waterverfschilderijen. Zodoende kunnen ze leiden tot betere authentificatie en identificatie van soms moeilijk toeschrijfbaar werk, zoniet tot meer precieze datering.
Dronken boeren met faas
Nieuwe verrassing
Reeds in 2022 deed zich een vergelijkbare ontdekking voor: toen werd in Melsen’s huis een ongekend olieverfschilderij teruggevonden, van welk de onderkant sinds meer dan een halve eeuw door de familie Melsen werd gebruikt als eenvoudig boekenrek. “Deze verrassende vondst gebeurde toevallig nét op het moment dat erfgoedminister Diependaele en gedeputeerde Luc Lemmens het atelier bezochten in het kader van de procedure tot erfgoedopname ervan. De vondst verleden maand is echter veel belangrijker dan de vondst van 2022”, zeg Jan Melsen, kleinzoon van de kunstenaar.
Adriaan lezend met poes
Ontdekking tussen vandalentroep
In 2025 hadden vandalen verscheidene malen ingebroken in ‘t Vossevelt, waarbij ramen werden gebroken, Melsen’s borstbeeld ernstig beschadigd, speciale boekedities met opdrachten en medailles gestolen, en de volledige inhoud van kasten uitgesmeerd over de vloer. Het trieste opruimingswerk nam maanden in beslag, maar bracht uiteindelijk geluk: in een 18e eeuwse pronkkast viel deze zomer 2026 tussen de puinhoop die de vandalen hadden gecrëerd een onopgemerkte kaft op, die als bij wonder een serie originele tekeningen bevatte, die tijdens de vroegere inventaris door iedereen over het hoofd was gezien.
In die kaft werd de vroegst gedateerde ets van Melsen (1912) teruggevonden, waarvan een ander origineel exemplaar bewaard wordt in het Antwerps Prentenkabinet. Verder waren er tekeningen in Contépotlood die toeschrijfbaar zijn aan Melsen’s vroegste periode, die als het meest sappig word beschouwd in zijn werk, net nadat Melsen zich in 1897 vanuit Brussel had gevestigd in de Antwerpse polder. Hij werd toen snel bekend als de schilder die zeer oorspronkelijke, karakteristieke boerentronies tekende, op de kermis, met een ‘faas’ als hoofddeksel en sappige gelaatsuitdrukkingen die eminente kunstcritici beschreven als karikaturaal, en toch uniek realistisch.
Verder werden ook mooie tekeningen gevonden van de twee kinderen van de kunstenaar, in oostindische inkt op papier, dateerbaar rond 1920 net na de ‘groote oorlog’.
Rariteit
Jan Melsen , de kleinzoon van de kunstenaar, die sinds 1994 de oeuvrecatalogus van zijn grootvader voorbereid, vertelt fier hoe deze ontdekking de gecatalogeerde corpus van Marten Melsen waardevol aanvult. “Het gros van de circa 900 gekende tekeningen van Marten Melsen zijn in publieke verzamelingen (waaronder de schetsboeken beheerd door de stichting van de kunstenaar) en slechts een heel kleine fractie ervan werd tijdens of na Melsen’s creatieve loopbaan verspreid; de laatste dertig jaar werden er minder dan tien van Melsen’s originele tekeningen aangeboden op de kunstmarkt, wat het waardevolle van huidige vondst onderstreept”.
